มาเรียนรู้ความแตกแยกให้เข้าใจ

มาเรียนรู้ความแตกแยกให้เข้าใจ

                                                โดย อ. ชะรีฟ วงศ์เสงี่ยม

เมื่อพูดถึงเรื่อง การกลัวการแตกแยก ก่อนอื่นเราจะต้องมานิยามคำว่าแตกแยกกันให้ได้เสียก่อนว่า แตกแยกในที่นี้คืออะไร ตามกฎการวิเคราะห์ข้อหนึ่งมีอยู่ว่า ‘ ใช้คำหรือสำนวนที่กำกวมคลุมเคลือไม่ชัดเจน ซึ่งถ้าไม่สร้างความชัดเจน ให้เกิดขึ้นมาเสียก่อน หรือ ถ้าไม่นิยามให้ชัดเจนเสียก่อน ก็ไม่อาจที่จะถกกันต่อไปได้ หรือไม่อาจที่จะหักล้าง หรือพิสูจน์ว่าจริงหรือเท็จได้ และสุดท้ายก็หาข้อสรุปไม่ได้ ’ ( Misuse of a Vague Expression) ในที่นี้เราจะขอนิยามคำว่าแตกแยกเป็น สองนิยามดังนี้คือ 1.        “ การที่คนๆหนึ่งได้พูดหรือ ทำอะไรไปแล้วทำให้เกิดความรู้สึกที่ไม่ดีกับอีกคนหนึ่ง หรือ อีกฝ่ายหนึ่ง หรือ ทำให้คนนั้นๆ หรือ คนอีกกลุ่มหนึ่งเกิดอาการต่อต้าน และไม่เห็นด้วย ในระดับความรุนแรงที่แตกต่างกันไป โดยที่ตัวเขาผู้นั้นก็ไม่ได้รับอันตราย หรือ ความเสียหายอันมากมายแต่อย่างใดอันเนื่องมาจากคำพูด หรือ การกระทำของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นอันตราย หรือ ความเสียหายที่เกิดขึ้นกับตัวเอง หรือ ทรัพย์สิน หรือ สิ่งใดๆที่เกี่ยวข้องกับเขาผู้นั้น ” หรือ นิยามที่ 2. “ การที่คนๆหนึ่งได้พูดหรือ ทำอะไรไปแล้วทำให้เกิดความรู้สึกที่ไม่ดีกับอีกคนหนึ่ง หรือ อีกฝ่ายหนึ่ง หรือ ทำให้คนนั้นๆ หรือ คนอีกกลุ่มหนึ่งเกิดอาการต่อต้าน และไม่เห็นด้วย ในระดับความรุนแรงที่แตกต่างกันไป โดยที่เขาผู้นั้นได้รับอันตราย หรือ ความเสียหาย ที่อาจจะเกิดขึ้นกับตัวของเขา ครอบครัว หรือ ทรัพย์สิน หรือ สิ่งใดๆที่เกิดขึ้นกับเข้าผู้นั้น ”

ความสมานฉันท์นั้นจะมีความหมายตรงกันข้ามกับ ความแตกแยก เพราะฉะนั้น ถ้าเราจะต้องมองข้ามเรื่องความแตกแยกไป นั่นก็เข้าใจโดยปริยายว่า เรามองข้ามเรื่องการสมานฉันท์ คือไม่ให้ความสำคัญ เพราะมีสิ่งอื่นที่สำคัญกว่า และในเรื่องความแตกแยกนี้เราสามารถแบ่งเป็นประเด็นต่างๆในบริบทของศาสนาได้ดังนี้:

1. เรื่องที่จะเกิดความเสียหายกับอิสลามเอง เช่น เมื่ออิสลามถูกดูถูก ถูกบิดเบือน ถูกเข้าใจผิด ถูกใส่ร้าย หรือ สิ่งต่างๆที่จะนำมาซึ่งความเสียหายให้เกิดขึ้นกับศาสนาอิสลามเอง เช่นนี้ อย่างน้อยที่สุดเราจะต้องมองข้างเรื่อง ความกลัวการแตกแยกในนิยามที่ 1 ไปได้เลย และ แก้ไขความเสียหายนั้นๆที่เกิดขึ้นกับอิสลาม โดยไม่ต้องสนใจว่าจะเกิดความแตกแยก ( ในนิยามที่1) หรือไม่ แต่ถ้าเราสามารถหลักเลี่ยงความแตกแยกได้ โดยที่ในขณะเดียวกันก็สามารถ แก้ไขความเสียหายนั้นๆที่เกิดขึ้นกับอิสลามนั้นได้อย่างมีประสิทธิภาพเหมือนกันหรือได้ดีกว่าการแก้ไขแต่จะนำมาซึ่งความแตกแยกให้เกิดขึ้น ก็จะเป็นการดีกว่า แต่ถ้าหลีกเลี่ยงความแตกแยกไม่ได้ เราก็จะต้องมองข้ามความกลัวการแตกแยกไปได้เลย แต่กระนั้นก็ตาม ถ้าจะมีผู้หนึ่งผู้ใดเห็นด้วยกับ นิยามที่ 2 ก็ถือว่าเป็นสิทธิของเขาผู้นั้น แต่ข้อย้ำว่า เราในฐานะที่เป็นมุสลิมจะต้องไม่ทำให้ความแตกแยกใน นิยามที่ 1 มาเป็นอุปสรรค์ขัดขวางเราในการพูดความจริง ต่อต้านและหักล้างความเท็จ เพราะมิเช่นนั้น เราอาจจะถูกตราหน้าว่าเป็นมุสลิม หัวอ่อน หน่อมแหน้ม หรือ อาจจะถูกตำหนิว่าเป็นคนที่ขี้ขลาดก็เป็นได้ โดยเอาการกลัวการแตกแยก หรือ ความสมานฉันท์มาเป็นเครื่องบังหน้า  

2. เรื่องที่ถ้าไม่พูดแล้ว จะเป็นเหตุทำให้ เกิดความหลงผิดอย่างชัดเจนขึ้น ให้กับคนหนึ่งคนใด หรือ กลุ่มชนหนึ่งๆ หรือ เกิดความเสียหายขึ้นกับคนหนึ่งคนใด หรือ คนกลุ่มหนึ่งกลุ่มใด เช่น กลุ่มคนกลุ่มหนึ่ง กำลังขอความช่วยเหลือจากอัลลอฮฺโดยผ่านคนตายในกุบุร หรือ กราบไหว้บูชาสิ่งอื่นนอกจากอัลลอฮฺ แน่นอน เราจะต้องพูด หรือ ชี้แจงว่าสิ่งนี้คือความหลงผิด โดยจะต้องมองข้ามเรื่องความแตกแยกไป (ในนิยามที่ 1) หรือ ถ้าไม่พูดแล้ว จะทำให้คนหนึ่งคนใด หรือ คนกลุ่มหนึ่งกลุ่มใด ถูกใส่ร้าย ทำให้เกิดความเข้าใจผิดขึ้นในสังคม ก็จะต้องพูด โดยอย่างน้อยที่สุด มองข้ามเรื่องความแตกแยกไป (ในนิยามที่ 1)

แต่ในกรณีที่ถ้าพูดแล้วจะไม่สร้างความแตกแยก และมีประสิทธิภาพ เหมือนกับหรือได้ดีกว่า การแก้ไขหรือ การพูดที่จะนำมาซึ่งความแตกแยกให้เกิดขึ้น ก็จะต้องใช้วิธีนี้ แต่ถ้าหลีกเลี่ยงความแตกแยกไม่ได้ เราก็จะต้องมองข้าม ความกลัวการแตกแยก (ในนิยามที่ 1) ไปได้เลย เหมือนกับที่ท่านนบีมาเผยแพร่อิสลาม 13 ปี แรกที่มักกะฮฺ นำมาซึ่งความแตกแยกกันอย่างมากมายในสังคม แต่กระนั้น ท่านนบีก็มองข้ามความกลัวเรื่องการแตกแยกไป เพราะมีเรื่องที่สำคัญมากไปกว่านั้นอย่างมาก นั่นก็คือ เรื่อง เตาฮีด ถ้าจะมีผู้หนึ่งผู้ใดเห็นด้วยกับ นิยามที่ 2 ก็ถือว่าเป็นสิทธิของเขาผู้นั้น เช่นกัน เหมือนกับที่ท่านนบีได้กล่าวว่า ญิฮาดที่ยิ่งใหญ่คือ การพูดความจริงต่อหน้าผู้นำที่อธรรม